Czy istnieją czujniki pozwalające na bezinwazyjny pomiar poziomu naładowania baterii?

2026-04-04 16:16 • Dla służb technicznych
Autor: Jacek Żelasko
Czy istnieją czujniki pozwalające na bezinwazyjny pomiar poziomu naładowania baterii?
W oparciu o analizę dostarczonych źródeł można stwierdzić, że obecnie nie istnieje jeden, powszechnie stosowany czujnik, który pozwalałby na bezpośredni i bezinwazyjny pomiar poziomu naładowania baterii termicznej z przemianą fazową. Określenie stanu naładowania (State of Charge – SoC) jest jednym z kluczowych wyzwań badawczych, a jego realizacja opiera się na metodach pośrednich i modelowaniu matematycznym
Oto jak w praktyce rozwiązuje się kwestię monitorowania poziomu naładowania takiej baterii:
  • Podejście „Black Box” (Czarna skrzynka): W wielu instalacjach baterię traktuje się jako układ zamknięty, w którym nie ma możliwości pomiaru parametrów wewnętrznych samego materiału PCM. W takim przypadku poziom naładowania szacuje się bezinwazyjnie na podstawie parametrów zewnętrznych: temperatury zasilania i powrotu czynnika grzewczego/chłodzącego (HTF) oraz natężenia jego przepływu.
  • Wykorzystanie Sztucznych Sieci Neuronowych (SSN): Nowoczesne systemy sterowania wykorzystują algorytmy AI do predykcji stanu naładowania baterii. Sieć neuronowa analizuje dane wejściowe, takie jak ilość dostarczonego i odebranego ciepła oraz wybrane punkty temperaturowe, aby „wyliczyć” aktualny poziom energii zmagazynowanej w fazie przemiany.
  • Zestaw czujników pośrednich: Rekomendowane systemy kontroli wymagają instalacji przynajmniej czterech czujników temperatury (na wylocie z urządzenia chłodniczego, na górze i dole zbiornika oraz na powrocie z budynku) oraz przepływomierza. Dane te, zestawione z modelem matematycznym problemu Stefana, pozwalają inżynierom określić dynamikę przemieszczania się interfejsu fazowego (granicy między ciałem stałym a cieczą).
  • Czujniki ciśnienia (Manometry): Ponieważ przemiana fazowa wiąże się ze zmianą objętości (np. o ok. 8,5% dla lodu lub 12,5% dla niektórych parafin), bezinwazyjny monitoring ciśnienia wewnątrz szczelnego zbiornika może służyć jako wskaźnik postępu krzepnięcia lub topnienia materiału.
  • Cele rozwojowe: Europejskie mapy drogowe rozwoju technologii magazynowania energii wskazują na opracowanie dedykowanych czujników stanu naładowania PCM jako jeden z priorytetowych celów badawczych na najbliższe lata.
Podsumowując, choć nie ma jednego „licznika”, poziom naładowania baterii mierzy się bezinwazyjnie poprzez bilansowanie energii przepływającej przez wymienniki ciepła oraz zaawansowaną analitykę danych z czujników temperatury i przepływu